PostHeaderIcon Zasady Incoterms

Można wskazać kilka podstawowych zasad Incoterms:
- Zastosowanie poszczególnych formuł zależy od woli stron i powinno to być zaznaczone w kontrakcie
- Wszystkie postanowienia umowne mają pierwszeństwo przed wszelkimi postanowieniami reguł
- Strony mogą wprowadzać do tych reguł określone zmiany lub uzupełnienia, odpowiadające wymogom danej branży lub szczególnym potrzebom stron
- Incoterms odnoszą się tylko do stosunków między sprzedającym a kupującym, nie dotyczą osób trzecich (np. stosunków między sprzedającym a przewoźnikiem)
- Kolejne formuły przewidują zwiększanie się obowiązków sprzedającego
- Obserwuje się minimalizację obowiązków sprzedającego, co znajduje swój wyraz w wymogu stosowania zwyczajowego opakowania, zwyczajowych czynności kontrolnych, zwyczajowych dokumentów czy ubezpieczenia
- Sprzedający nie ponosi ryzyka związanego z towarem do dalszego punktu niż ten, do którego obciążają go koszty transportu, ale może być obowiązany do ponoszenia kosztów transportu do punktu dalszego niż ten, do którego ponosi ryzyko
- Dostawa następuje przez wydanie towaru kupującemu lub osobie przez niego uprawnionej, a jeżeli nie stawią się w miejscu i czasie dostawy, towar uważa się za wydany i pozostaje on składowany na koszt i ryzyko kupującego
- Towar pozostawiony do dyspozycji kupującego w miejscu i czasie dostawy musi być wyraźnie wyodrębniony i zindywidualizowany jako przedmiot określonej umowy.

PostHeaderIcon Incoterms 2000 – terminy handlowe

Incoterms 2000 zawierają 13 terminów handlowych. Zastosowanie terminów handlowych do zbioru Incoterms 2000 w poszczególnych gałęziach transportu jest następujące:
- Wszystkie rodzaje transportu (łącznie z transportem wielorodzajowym – EXW, FCA, CPT, CIP, DAF, DDU, DDP
- Transport lotniczy – FCA
- Transport kolejowy – FCA
- Transport morski i śródlądowy – FAS, FOB, CFR, CIF, DES, DEQ.

Aby dany termin z reguł miał zastosowanie w kontrakcie należy w nim wyraźnie zaznaczyć, że nalezy on do Incoterms I podać datę wersji np. (CFR Hamburg Incoterms 2000).

PostHeaderIcon Incoterms 2000

Reguły handlowe Incoterms są zbiorem uzansów handlowych jednoznacznie precyzujących, jakie powinności w zakresie transportu towaru leżą po stronie importera a jakie po stronie eksportera. Choć Incoterms nie są jedynym zbiorem reguł, jednakże są one powszechnie stosowane na całym świecie. Były kilkakrotnie zmieniane i doprecyzowane. Ostatnia wersja ukazała się w roku 2000. Reguły są podzielone na cztery podstawowe grupy: E, F, C i D i każda z nich określa inny zasięg gestii transportowej eksportera lub importera. Są one skonstruowane w ten sposób, że odpowiedzialność wraz z każdą regułą przesuwa się z kupującego na sprzedającego Reguły te określa się także mianem klauzul transportowych, warunków dostaw lub bazą dostawy. Grupa E to termin zobowiązujący sprzedającego do pozostawienia do dyspozycji towaru kupującemu bez ponoszenia jakichkolwiek dodatkowych kosztów transportu.

Grupa F określa reguły, na mocy których sprzedający zobowiązany jest do dostarczenia towaru przewoźnikowi wskazanemu przez kupującego. Grupa C zobowiązuje sprzedającego do zorganizowania transportu towarów i poniesienia związanych z tym kosztów, zwalniając go od odpowiedzialności utraty lub uszkodzenia towaru podczas transportu na zasadniczej drodze przewozu, a także od ponoszenia dodatkowych kosztów, które mogą powstać przy wysyłce towaru. Grupa D nakłada na sprzedającego konieczność poniesienia wszystkich kosztów i ryzyk związanych z towarem do momentu, gdy zostanie on dostarczony do kraju przeznaczenia.

PostHeaderIcon Firmy spedycyjne

Wiele firm mających zapisaną działalność spedycyjną, ma niewiele wspólnego z rzeczywistą spedycją. Są to przede wszystkim firmy, które „na wszelki wypadek” wpisały sobie do zakresu obowiązków działalność spedycyjną, w praktyce jej nie wykonując (dominuje tu grupa różnego rodzaju pośredników handlowych). Znaczenie polskich firm spedycyjnych na rynku europejskim jest niewielkie. Czołowi polscy spedytorzy w momencie zniesienia monopolu handlu zagranicznego w dużej mierze nie sprostali konkurencji rynków zachodnioeuropejskich. Nie przystosowane do działań w gospodarce rynkowej, w momencie utraty zamówień polskich podmiotów nie wszystkie potrafiły odnaleźć się w warunkach konkurencji. W Polsce wzrasta wśród użytkowników transportu zainteresowanie kompleksową obsługą klienteli i tylko duże przedsiębiorstwa spedycyjne, zwłaszcza te o charakterze międzynarodowym, są w stanie zrealizować niemal każde zlecenie, niezależnie od gałęzi transportu, rodzaju ładunku czy obszaru geograficznego. Firmy mniejsze mają szansę odnalezienia się na rynku poprzez oferowanie różnorodnych i specjalistycznych usług, polegających na przykład na obsłudze jednej gałęzi transportu, tworzeniu przesyłek zbiorowych, wykonywaniu funkcji agenta celnego lub towarowego.

Podstawowym atrybutem i zaletą spedytora jest jego znajomość rynku transportowego. Chcąc na nim działać z powodzeniem, spedytor musi mieć rozliczną sieć kontaktów i umów ze wszystkimi podmiotami, świadczącymi usługi związane z transportem. Dzięki temu jest on w stanie zapewnić swemu klientowi taki poziom usług, którego ten ostatni nie jest najczęściej w stanie sam sobie zabezpieczyć. Dlatego też bardzo często określa się spedytora jako „ prawą rękę” importera lub eksportera.

Rynek transportowy charakteryzuje się dużą elastycznością i fachowy pośrednik, czyli spedytor, może ty dla swego zleceniodawcy zdziałać bardzo wiele. Problemem jest tylko decyzja o wyborze odpowiedniego spedytora dla obsługi danej umowy handlowej, który w pełni gwarantowałby jakość tej obsługi i sprostał stawianymi wymaganiom.

PostHeaderIcon Rynek usług spedycyjnych

Obecna struktura rynku polskiego sektora spedycji jest bardzo zróżnicowana. Jest to naturalne, gdyż zróżnicowana jest także struktura popytu na tego rodzaju usługi na rynku. Są klienci, którzy całokształt spraw związanych z organizacją transportu powierzają spedytorom, ale są również i tacy, którzy korzystają tylko z niektórych czynności spedycyjnych. Najczęściej dotyczy to organizowania odprawy celnej, włączenia ładunku do przesyłki zbiorowej, zawarcia umowy o przewóz, składowania ładunku, zorganizowania innych usług w punkcie transportu na odcinki zagranicznym itp.

Często bywa również i tak, że klient korzysta z usług kilku spedytorów, powierzając im inne czynności do wykonania. Na rynku istnieje aktualnie znaczna liczba dużych firm, mających ugruntowaną pozycję np. Hartwig czy A. Hartrodt. Z drugiej strony istnieje rzesza małych i średnich firm, reprezentujących różne formy własności. Zakres działalności tych firm jest przeważnie ograniczony. Skupiają się one przede wszystkim na obsłudze międzynarodowych przewozów drogowych, niektóre świadczą usługi w portach morskich lub granicznych przejściach lądowych. W coraz większym stopniu udział w rynku mają zagraniczni spedytorzy np. Schenker, M&M, Raben czy Rickö. Nieco wolniej rozwija się rynek usług spedycji lotniczej, co jest związane z koniecznością posiadania licencji IATA czyli International Air Transport Association, co jest obwarowane koniecznością spełnienia szeregu warunków.

PostHeaderIcon Funkcje spedytora

Do podstawowych funkcji, jakie spełnia spedytor zaliczyć należy:

- funkcję doradczą – spedytor współdziała z przedsiębiorstwem produkcyjnym i handlowym jeszcze w fazie poprzedzającej zawarcie umowy handlowej udzielając rad i niezbędnych informacji pomocniczych w prawidłowym ujęciu warunków transportowych w kontraktach handlowych. Istotne znaczenie ma także poradnictwo w zakresie przygotowania i realizacji procesu przemieszczenia.
- Funkcję dokumentacyjną – w ramach tej funkcji spedytor zbiera, sporządza, podpisuje, kompletuje i rozdziela dokumenty niezbędne do prawidłowej realizacji procesu przemieszczenia
- Funkcję organizacyjną – w tym przypadku zadaniem spedytora jest dobór środków w celu najsprawniejszej realizacji procesu transportowego. Spedytor wybiera drogę, środki transportowe, przewoźników i sposób przesłania ładunku, jak również czuwa nad koordynacją i synchronizacją kolejnych etapów przemieszczania
- Funkcję wykonawczą – która jest realizowana wówczas, gdy sam spedytor zajmuje się bezpośrednio wykonywaniem czynności, które nie są spedycyjnymi np. przewóz, składowanie, przeładunek
- Funkcję bankową – która nie zawsze jest realizowana. Występuje wówczas, gdy spedytor działa w imieniu zleceniodawcy, wykładając jednocześnie w jego imieniu określone sumy pieniędzy na pokrycie należności obciążającej ładunek z tytułu różnych usług i czynności urzędowych
- Funkcję pośrednictwa – wynikającą z umiejscowienia spedytora pomiędzy przewoźnikiem a posiadaczem ładunku. Umożliwiając jednemu wykorzystanie jego środków przewozowych, drugiemu zaś przesłanie dóbr w możliwie efektywny sposób.
- Funkcję dystrybucyjną – realizowaną w niewielkim tylko zakresie, przez duże firmy spedycyjne. Jest to raczej nowością na rynku. W przypadku tej funkcji spedytor przejmuje na siebie niektóre czynności związane ze zbytem towaru.

PostHeaderIcon Spedytor jako organizator procesu transportowego

Spedycja to nic innego jak organizacja procesu przemieszczania ładunków. Działalność spedycyjna może być podejmowana przez użytkownika transportu, przedsiębiorstwo przewozowe wyodrębnione przedsiębiorstwo spedycyjne
(klasyfikacja wg Tarskiego). Najogólniej rzecz ujmując spedycja zajmuje się szeregiem czynności, które zmierzają do przemieszczania się towarów. Zakres tych czynności zależy od treści zlecenia spedycyjnego, od warunków realizacji danego procesu transportowego oraz od stopnia jego skomplikowania.

Do podstawowych czynności charakterystycznych w działalności spedytora można zaliczyć:
- Udzielanie poradnictwa w zakresie warunków transportu
- Przygotowanie przesyłki do przewozu
- Opracowanie optymalnego wariantu przewozu uwzględniającego czas, koszt i jakość przemieszczenia
- Wybór odpowiedniego przewoźnika, przedsiębiorstwa przeładunkowego, składowego itp.
- Zawarcie umowy o przewóz
- Przygotowanie, wystawienie i skompletowanie odpowiedniej dokumentacji i rozdysponowanie jej
- Udzielenie zleceń na składowanie, przeładunek i szereg innych usług pomocniczych
- Nadzór nad wykonawstwem zleconych czynności
- Informowanie zleceniodawcy o przebiegu transportu
- Informowanie odbiorcy o terminie dostarczenia przesyłki
- Przeprowadzenie odprawy celnej
- Wykonanie w razie potrzeby czynności dodatkowych, takich jak: znakowanie, pakowanie, ważenie
- Sprawdzenie stanu przesyłki przy odbiorze ze środków transportowych i ewentualne sporządzenie protokołów szkodowych
- Rozliczenie kosztów transportu
- Formowanie przesyłek zbiorowych

PostHeaderIcon Podmoty strefy realnej

Wśród podmiotów sfery realnej wymienić należy:
- Gestorów masy ładunkowej, którzy mogą jednocześnie pełnić funkcje wykonawców określonych faz procesu transportowego
- Wyspecjalizowanych wykonawców poszczególnych faz procesu transportowego.

W procesie transportowym występuje zazwyczaj kilka samodzielnych jednostek gospodarczych, należących z reguły do różnych układów organizacyjnych, których wspólne działanie składa się na uzyskany wynik. Występujące w procesie transportowym współuczestnictwo charakteryzuje:
- Zmienność uczestniczących w poszczególnych procesach transportowych podmiotów, których liczba i rodzaj zależy od szeregu czynników, a zwłaszcza lokalizacji nadawcy i odbiorcy ładunku, rodzaju masy ładunkowej oraz struktury gałęziowej i stopnia specjalizacji transportu
- Ograniczony czas uczestnictwa podmiotów zaangażowanych w poszczególnych procesach transportowych, których zestaw tworzony jest zazwyczaj do jednorazowych działań.

Metody i form są ostatnim elementem procesu transportowego, rozpatrywanego jako modelowy łańcuch działania. Składają się one na mechanizm kształtowania struktury wewnętrznej procesu transportowego w fazie organizowania oraz harmonizowania jej elementów w czasie trwania tego procesu. Kształtowanie struktury wewnętrznej oraz sterowanie jej funkcjonowaniem w sposób zapewniający podnoszenie wydajności pracy oraz efektywności produkcji wymaga przed wszystkim dysponowania dokładnymi informacjami na temat przedmiotu przewozu i jego podatności transportowej, środków transportowych oraz postulatów użytkowników transportu. Procesy transportowe różnią się między innymi w zależności od gałęzi transportu, narzędziami pracy, którymi są wykonywane przewozy i roboty ładunkowe a także od warunków, jakie w toku procesu transportowego powinny być zapewnione, aby uzyskać właściwe bezpieczeństwo jakości ładunków i niezbędną terminowość przewozów.

PostHeaderIcon Ogólna charakterystyka procesu transportowego

Transport jest ściśle związany z wymianą międzynarodową i jednym z najważniejszych czynników mających wpływ na pobudzenie lub hamowanie jej rozwoju. Aby kontrakt handlowy został uskuteczniony, a co za nim idzie towar zmienił swoje położenie zajść musi wiele dokonań, które winny być ze sobą powiązane i dobrze skorelowane. Ten ciąg zdarzeń nazywany jest procesem transportowym. Proces transportowy to zarówno cykl środka transportu czyli proces ruchu środka przewozu, jak też cykl transportu ładunków lub osób (proces ruchy przedmiotu przewozu). W pierwszym przypadku proces transportowy rozpatrywany jest w aspekcie przedsiębiorstwa transportowego. W tym przypadku najważniejsze są zagadnienia natury technicznej i technologicznej związane z rotacją środków przewozowych i zdolnością przedsiębiorstwa. W drugim zaś najważniejszym zagadnieniem jest aspekt użytkownika transportu oraz zagadnienia handlowe, ekonomiczne i prawne.

Reasumując można uznać, iż proces transportowy jest reprezentantem ilościowo-jakościowego zrealizowanego popytu na daną usługę transportową. Proces transportowy jest łańcuchem składającym się z: przedmiotu działania, podmiotów działania oraz form i metod działania. Przedmiotem działania w procesie transportowym są oczywiście ładunki a jego funkcją zmiana ich miejsca położenia a więc przemieszczanie. Różnorodność ładunków sprawia, że i procesy transportowe są różnego rodzaju, dlatego też proces transportowy nie jest zjawiskiem określonym i jednolitym. Wśród podmiotów działania można wyróżnić te oddziaływujące na niego w sferze regulacyjnej oraz realnej.

PostHeaderIcon Pozostałe dokumenty

Inne dokumenty występujące w transporcie to:
- Zlecenie spedycyjne – będące dokumentem stwierdzającym zawarcie umowy o spedycję
- Instrukcja wysyłkowa, czyli dokument wystawiany przez spedytora informujący o tym jak należy przygotować towar do wysyłki
- Konosament FIATA, który jest dokumentem wystawianym przez spedytorów występujących w roli operatorów przewozów intermodalnych. Może być jednak również stosowany przy przewozie tylko jedną gałęzią transportu. Wystawiając ten dokument spedytor zobowiązuje się zorganizować przewóz ładunki oraz przejmuje na siebie odpowiedzialność z tytułu utraty czy uszkodzenia ładunku od miejsca, w którym objął nad nim pieczę do miejsca jego wydania.
- Dokumenty ubezpieczeniowe stanowiące dowód zawarcia umowy ubezpieczeniowej. Podstawowym dokumentem jest polisa ubezpieczeniowa. W ubezpieczeniu towarów rozróżnia się polisę pojedynczą (jednorazową, która dotyczy ubezpieczenia towaru w ciągu konkretnej podróży) oraz polisę generalną (bieżącą, w której określa się sumę ubezpieczenia wszystkich przesyłek lub cały obrót towarowy).